Teolojiden Mânâya

Varlık → Soru → İman → İdrak → Marifet → Mânâ

Teoloji, yalnızca Tanrı hakkında doktrinler üreten bir disiplin olmaktan çıkıp, insanın varlık karşısındaki sorusunu ciddiyetle taşıdığı bir tefekkür alanına dönüştüğünde, kalbi tahkim eden ve aklı derinleştiren bir idrak yoluna dönüşür.

Sadece kavramlarda kaldığında sistematik bir bilgi yığını olarak kalır; terimlerin, tanımların ve tartışmaların içinde dönen zihinsel bir faaliyet olur. Fakat insanı “Ben nereden geldim, niçin varım, nereye gidiyorum?” sorularıyla yüzleştirdiğinde, varlığın merkezine doğru bir yöneliş başlatır.

Varlık karşısında doğan soru hayrete dönüşür; hayret, arayışı doğurur; arayış, imanı bilinçle buluşturur. İman idrakle derinleştiğinde marifet olur; marifet ise insanın varoluşuna mânâ kazandırır.

I. Varlık Problemi (Ontolojiye Giriş)

Varlık nedir?
Zorunlu–mümkün ayrımı nedir?
Nedensellik ne demektir?
Hiçlik mümkün müdür?
Metafizik
Ontoloji
Klasik kozmolojik deliller

II. Tanrı Tasavvurunun İnşası

Varlık analizi yapıldıktan sonra soru şu olur:

Zorunlu Varlık nasıl bir varlıktır?

Tanrı’nın sıfatları ne demektir?

Mutlaklık, kudret, ilim, irade kavramları nasıl temellendirilir?

Kelâm

Felsefî teoloji

Doğal teoloji

III.Bilgi Problemi (Epistemoloji)

Tanrı hakkında bilgimiz mümkün mü?

Akıl mı, vahiy mi, sezgi mi?

Dil Tanrı’yı ifade edebilir mi?

IV. Vahiy ve Metin

Vahiy nedir?

İlahi kelam ne demektir?

Metin literal mi, sembolik mi?

V. İnsan (Teolojik Antropoloji)

İnsan nedir?

Fıtrat nedir?

Günah, özgürlük, irade nedir?

Psikolojiyle kesişim

Ahlak felsefesi

Nefs teorileri

VI. Ahlak ve Sorumluluk

İlahi emir nedir?


Ahlak Tanrı’ya mı dayanır?


Vicdanın ontolojik temeli var mı?

Tecrübe ve Marifet

İman bilinçle nasıl derinleşir?

Marifet nedir?

Tecrübe (tasavvuf, mistik bilinç) epistemolojik değer taşır mı?

MÂNÂ

Tanrı bilgisi
İnsan bilinci 
Ahlak 
Varlık anlayışı

bir bütünlük oluşturur.